Edukoppeling

Versie: Edukoppeling – februari 2021
Status: Definitief - februari 2021
Sector: PO VO MBO HO

Beschrijving

Hoe kunnen organisaties in het onderwijs (zoals onderwijsinstellingen, DUO, uitgevers, leveranciers van administratiepakketten en de Onderwijsinspectie) op een eenduidige manier (vertrouwelijke) gegevens met elkaar uitwisselen? Hoe kunnen ze de identiteit van de partij die bijvoorbeeld vertrouwelijke gegevens over leerlingen aanlevert, vaststellen? En wat als een andere partij (SaaS-leverancier) namens een school gegevens aanlevert? Dergelijke vragen staan centraal bij de Edukoppeling. Deze afspraak schrijft voor hoe onderwijsinstellingen, uitvoeringsorganisaties en andere ketenpartijen gegevensuitwisselingen moeten opzetten. De afspraak gaat over de communicatielaag voor de afhandeling van berichten (het transport) en niet over de inhoud van berichten.

Edukoppeling bestaat uit een aantal voorschriften die onder het kopje Implementatie is te vinden:

  • Edukoppeling WUS/SaaS-profiel en REST/SaaS-profiel
  • Edukoppeling Architectuur
  • Edukoppeling Identificatie en authenticatie

Edukoppeling overerft  de beveiligingsvoorschriften van het Edukoppeling-UBV-beveiligingsprofiel, onderdeel van de Universele Beveiligingsvoorschriften (UBV), beheerd door de gelijknamige werkgroep.

De samenstelling en samenhang tussen alle normatieve documenten is hieronder weergegeven.

Daarnaast kent Edukoppeling een set van ondersteunende documenten, te vinden onder het kopje Documentatie.

Versiebeheer

Voorheen kende Edukoppeling een versienummer toe aan de gehele set van voorschriften. Dat versienummer was gekoppeld aan de versie van het enige profiel van de transactiestandaard. Met het toevoegen van nieuwe profielen zoals het REST/SaaS-profiel wordt deze wijze van versionering ingewikkeld. Vandaar dat in 2019 bij de release van Edukoppeling versie 1.3 al gestart is met het toekennen van versie-aanduidingen op documentniveau (vergelijkbaar met hoe Digikoppeling dat doet). Welke documenten voor een bepaald koppelvlak relevant zijn wordt in een apart document aangegeven. Per document wordt met [documentnaam]_vX.Y.Z de versie aangegeven. Met vX.Y.Z wordt gerefereerd aan major (X) en minor (Y) releases en patches (Z).

Edukoppeling werkt wel met een overkoepelende versie-aanduiding zijnde de datum (maand) waarop de set is gewijzigd. Zie voor verdere uitleg het Beheermodel (te vinden onder Documentatie).

Deze nieuwe versie bevat vier belangrijke wijzigingen in de set van documentatie:

  • De eerste versie (1.0) van het REST/SaaS-profiel.
  • Versie 2.0 (februari 2021) van Edukoppeling Architectuur waarin het REST/SaaS-profiel is ingepast.
  • Versie 1.1. van het Identificatie- en authenticatiedocument waarin het REST/SaaS-profiel is ingepast.
  • Versie 1.4. van het WUS/SaaS-profiel om deze gelijk te trekken  met de aanpassingen in het overkoepelende architectuurdocument.

Zie verder de release notes voor verdere uitleg over de aanpassingen. Bovendien is er een document opgeleverd waarin een overzicht, de samenhang en de compliancy van alle normatieve documenten is weergegeven.

Samenhang

Overheden werken continu aan een betere dienstverlening aan burgers en bedrijven. Behalve eenmalig registreren van gegevens is hiervoor vooral een goede, betrouwbare uitwisseling van informatie nodig tussen overheden. Met Digikoppeling kunnen overheidsorganisaties gemakkelijk, eenduidig, veilig en betrouwbaar onderling informatie uitwisselen. Edukoppeling is een onderwijsspecifieke variant van Digikoppeling. Edukoppeling maakt deel uit van de referentiearchitectuur voor het onderwijs (ROSA).

Meerwaarde

Edukoppeling is te beschouwen als het ‘standaard-stopcontact’ binnen de ICT-basisinfrastructuur van het onderwijs. Edukoppeling is gericht op de communicatie tussen ICT-systemen van verschillende organisaties, specifiek in de vorm van berichtenverkeer. Edukoppeling beschrijft de machine-naar-machine (m2m) interface, zeg maar de uitwisseling ‘onder de motorkap’ van gegevens tussen twee organisaties. Het is bedoeld voor voorspelbaar en beveiligd transport van vertrouwelijke gegevens tussen twee partijen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan het uitwisselen van persoonsgerelateerde gegevens van leerlingen en studenten.

Een medewerker van een onderwijsinstelling merkt in de dagelijkse praktijk er weinig tot niets van dat het berichtenverkeer via Edukoppeling wordt geregeld. Implementerende partijen merken het wel bij nieuwe ontwikkelingen waar vertrouwelijke gegevensuitwisseling een rol speelt, omdat nieuwe uitwisselingen sneller tot stand komen en niet eerst een keuze- en ontwikkeltraject gestart hoeft te worden om de technische koppeling te definiëren en tot stand te brengen. Uiteindelijk levert toepassing van Edukoppeling in tal van gegevensuitwisselingen ook winst op in het beheer omdat er minder bilaterale afspraken over een te hanteren transactiestandaard gemaakt en ondersteund hoeven te worden.

Gebruik

In het programma Doorontwikkelen BRON is Edukoppeling in de startarchitectuur gepositioneerd als de standaardwijze waarop de machine-naar-machine uitwisselingen zullen worden opgezet. Eerste implementatie is in 2017 voor BRON-mbo live gegaan. Voor het vo is de uitwisseling conform Edukoppeling met het nieuwe BRON-vo in januari 2019 live gegaan.  Voor de uitwisseling in het po met BRON zijn in het kader van het programma eind 2019- begin 2020 de bestaande web services omgezet naar Edukoppeling Transactiestandaard WUS/SaaS-profiel 1.3.

Voor de uitwisseling in het kader van de Verzuimregistratie is Edukoppeling in 2019 in zowel vo als mbo beschikbaar voor de gegevensuitwisseling en worden ook de web services voor het po hierop aangepast. In het eerste kwartaal worden alle koppelingen (po, vo, mbo) met de Verzuimregistratie omgezet naar Edukoppeling WUS/SaaS-profiel versie 1.3.

Voor de gegevensuitwisseling in de BPV-keten (beroeps- en praktijkvorming) in het MBO is eind 2016 Edukoppeling geïmplementeerd. In het kader van Vervroegd Aanmelden MBO wordt Edukoppeling ingezet voor de uitwisseling van leerlinggegevens tussen mbo-instellingen en vo-instellingen via zogeheten sectorknooppunten.

Edukoppeling is ook onderdeel van de uitwisseling in het kader van de Nummervoorziening en het ECK-id.

Op basis van het Edukoppeling REST/SaaS-profiel is in 2020-21 de gegevensuitwisseling in het Logistiek Proces Eindtoets PO geïmplementeerd. Bevindingen die op basis van deze implementatie zijn gedaan zijn verwerkt in de definitieve versie van dit profiel.

Werkgroep en Discussieforum Edukoppeling

U kunt zich aanmelden voor de werkgroep Edukoppeling. De werkgroep is er om de standaard te evalueren, om wensen en wijzigingsverzoeken te bespreken en te beoordelen en om nieuwe versies van de standaard op te stellen om die te laten vaststellen.

Voor ontwikkelaars, architecten en anderen die zich bezig (gaan) houden) met de implementatie van Edukoppeling is er begin 2019 een discussieforum ingericht. Op dit discussieforum kunt u vragen stellen, issues posten, ervaringen delen, verbeteringen voorstellen etc. ten aanzien van de implementatie van deze standaard. Ook worden nieuwe versies van (onderdelen van) de afspraak via dit forum voorgelegd voor een openbare consultatie. Meld u dus aan op dit forum.

Implementatie

Binnen het releasebeleid is afgesproken dat de hele set geen versienummer meer krijgt maar dat de onderliggende documenten een eigen versienummering hanteren. De volgende documenten vormen de specificaties van Edukoppeling februari 2021 en vormen daarmee basis voor de implementatie van de standaard. Deze versie is formeel vastgesteld in de Standaardisatieraad van 11-2-2021:

2021-02-10 Release notes Edukoppeling februari 2021

2021-02-10 Edukoppeling Architectuur 2.0

2021-02-10 Edukoppeling WUS/SaaS-profiel 1.4

2021-02-10 Edukoppeling REST/SaaS-profiel 1.0

2020-02-10 Edukoppeling Identificatie en authenticatie 1.1

2017-07-05 Edukoppeling – Begrippen versie 1.0

Aanvullende ondersteunende documentatie is te vinden onder het kopje Documentatie.

Ontwikkelingen

In december 2013 heeft het programma SION de afspraak Edukoppeling Transactiestandaard voor beheer aangeboden aan Edustandaard. In de Standaardisatieraad van april 2014 is de afspraak Edukoppeling Transactiestandaard (WUS/SaaS-profiel) v1.1 definitief in beheer genomen.

In de werkgroep Edukoppeling is daarna gewerkt aan een nieuwe versie van de documentatie, waarbij de documentatie is gescheiden in een specificatiedocument waarin de Transactiestandaard zelf wordt beschreven in relatie tot Digikoppeling en een architectuurdocument waarin aspecten van de omlijstende infrastructuur wordt beschreven (gebruik van certificaten, toepassing certificering, interactiepatronen). Dit met het oogpunt om implementaties beter te kunnen faciliteren. Het eindresultaat (versie 1.2, juni 2015) is bekrachtigd in de Standaardisatieraad van juli 2015. Tussentijds is er een minor versie geweest die is vastgesteld (geen impact op bestaande uitwisselingen) in de Standaardisatieraad van 13 juli 2017.

De medior versie 1.3 van het WUS/SaaS-profiel is na een positief advies van de Architectuurraad van 17 januari 2019 vastgesteld in de Standaardisatieraad van 31 januari 2019. Deze is niet backwards compatibel met 1.2.

Om tegemoet te komen aan een toenemende vraag naar veilige en betrouwbare berichtuitwisseling voor machine – machine koppelingen gebaseerd op REST principes is het REST/SaaS-profiel ontwikkeld (1.0 vastgesteld in februari 2021). Met dit profiel wordt beoogd om soortgelijke waarborgen voor integriteit, veiligheid en interoperabiliteit te bereiken voor REST-gebaseerde koppelingen als nu beschikbaar met het Edukoppeling WUS/SaaS-profiel voor SOAP berichtverkeer.

Mede door het ontwikkelen van het REST/SaaS-profiel is de Edukoppeling Architectuur aangepast. De architectuur is nu zodanig opgezet dat het generiek SaaS-profielen onderkent (WUS en REST) waarvoor een aantal zaken identiek zijn (bijv. de specificaties op transportniveau die in UBV zijn vastgelegd voor alle Edukoppeling SaaS-profielen). Daarnaast is de architectuur zo opgezet dat ook andere gewenste, toekomstige profielen zoals een OpenData-profiel erdoor kunnen worden afgedekt. De aanpassingen in het architectuurdocument hebben geleid tot een aantal aanpassingen van het WUS/SaaS-profiel zodat beide documenten compliant aan elkaar zijn, het Edukoppeling WUS/SaaS-profiel 1.4 (minor versie).

Bijeenkomsten

Er zijn geen bijeenkomsten gepland.
Documentatie van eerdere bijeenkomsten is terug te vinden in het overzicht bijeenkomsten.